مقایسه کامل جنگنده های F-35 و Su-57 + عکس

یکی جنگنده F-35 Lightning II به عنوان مظهر فناوری دیجیتال و شبکه‌محور غرب، و دیگری جنگنده Su-57 Felon به عنوان پاسخ مقتدرانه و چابک شرق.

به گزارش تک ناک، بسیاری از کارشناسان و علاقه‌مندان به علوم نظامی همواره می‌پرسند در یک نبرد واقعی، F-35 یا Su-57 برنده خواهد شد؟ برای پاسخ به این سوال، باید از کلیشه‌ها فراتر رفت و به مقایسه F-35 و Su-57 از فیلتر مهندسی و تاکتیک‌های رزمی نگریست.

در این مقاله به مقایسه جنگنده‌های نسل پنجم از نظر رادارگریزی، سنسورها، سیستم‌های تسلیحاتی و توانایی‌های پروازی می‌پردازیم تا ببینیم شاهکار جنگنده رادارگریز آمریکا برتر است یا غول پنهانکار و فوق‌مانورپذیر جنگنده رادارگریز روسیه.

پیش از ورود به جزییات فنی، بهتر است پیش‌زمینه و ریشه توسعه این دو پرنده مدرن را بررسی کنیم.

لایتنینگ ۲ یک جنگنده چندمنظوره F-35 و تک‌موتوره است که توسط کمپانی لاکهید مارتین آمریکا توسعه یافته است. هدف از طراحی این جنگنده پنهانکار، ایجاد یک پلتفرم یکپارچه با توانایی بالا در جاسوسی سیگنال، حملات ضربتی هوا به زمین و مدیریت میدان نبرد با تکیه بر پنهان‌کاری فوق‌العاده بوده است.

درباره این جنگنده در گیزمکس بیشتر بخوانید: افشای اطلاعات محرمانه جنگنده F-35 Lightning II و ادعای جنجالی هکرها درباره لاکهید مارتین

فلون اولین تلاش رسمی روسیه برای ورود به باشگاه نسل پنجم است. این جنگنده دوموتوره که توسط سوخو طراحی شده، به عنوان یک پرنده برتری هوایی با مانورپذیری خارق‌العاده و سرعت بسیار بالا ساخته شده تا بتواند در حریم هوایی دشمن نفوذ کرده و اهداف دوربرد را شکار کند.

درباره این جنگنده روسی در گیزمکس بیشتر بخوانید: هند مشتری جدید سوخو ۵۷

بررسی مقایسه قدرت هوایی آمریکا و روسیه نشان می‌دهد که فلسفه این دو کشور کاملاً با یکدیگر متضاد است. دکترین نظامی آمریکا بر این فرض استوار است که «اگر دیده نشوی، مورد هدف قرار نمی‌گیری»؛ بنابراین تمرکز اصلی روی رادارگریزی مطلق و کشف هدف از دوربرد است. در مقابل، فلسفه روس‌ها بر چابکی، سرعت بالا و توانایی بقا در نبردهای نزدیک (داگ‌فایت) در صورت افشا شدن موقعیت جنگنده متمرکز است.

برای درک بهتر ابعاد سخت‌افزاری، ابتدا باید نگاهی به اعداد و ارقام رسمی داشته باشیم.

در این جدول، ویژگی‌های کلیدی دو جنگنده به صورت خلاصه با هم مقایسه شده‌اند:

سوخو-۵۷ جنگنده‌ای به مراتب بزرگ‌تر و سنگین‌تر از اف-۳۵ است. این بدنه بزرگ‌تر به جنگنده روسی اجازه می‌دهد تا سوخت داخلی بیشتری را حمل کند، اما در عوض وزن برخاست آن را نیز افزایش می‌دهد. اف-۳۵ به دلیل تک‌موتوره بودن، بدنه فشرده‌تر و به اصطلاح چاق‌تری دارد.

به لطف ساختار دوموتوره و مخازن سوخت حجیم‌تر، سوخو-۵۷ بدون نیاز به مخازن سوخت خارجی برد رزمی بیشتری دارد. با این حال، بهینه‌سازی موتور اف-۳۵ و توانایی مدیریت سوخت آن به کمک سیستم‌های دیجیتال، شعاع رزمی قابل‌قبولی را برای عملیات‌های نفوذی میان‌برد فراهم کرده است.

بسیاری معتقدند پنهان‌کاری، مرز اصلی تفکیک یک جنگنده مدرن با نسل‌های گذشته است. در این بخش ببینیم کدام پرنده لقب بهترین جنگنده رادارگریز را مال خود می‌کند.

فناوری رادارگریزی (Stealth) به معنای نامرئی شدن مطلق نیست، بلکه به معنای کاهش بازتاب امواج راداری دشمن است تا جنگنده بتواند قبل از شناسایی شدن، مأموریت خود را انجام دهد. این امر از طریق زوایای خاص بدنه و استفاده از مواد جاذب رادار (RAM) محقق می‌شود.

شاخص Radar Cross Section یا همان سطح مقطع راداری در اف-۳۵ فوق‌العاده پایین است. بر اساس تخمین‌ها، RCS اف-۳۵ چیزی در حدود یک گلف یا حتی حشره کوچک است که شناسایی آن را برای رادارهای دشمن در مسافت‌های دوربردی تقریباً غیرممکن می‌کند.

پاشنه آشیل فلون در همین بخش است. طراحی خروجی موتورها، برخی خطوط بدنه و زوایای بال سوخو-۵۷ به گونه‌ای است که سطح مقطع راداری آن به مراتب بزرگ‌تر از اف-۳۵ (چیزی در حد یک پرنده بزرگ یا موشک کوچک) تخمین زده می‌شود. از این رو، فلون یک جنگنده پنهانکارِ کامل به شمار نمی‌رود.

در مقایسه پنهان‌کاری خالص، اف-۳۵ برنده بی‌چون‌وچرا است. هندسه بدنه و متریال به‌کاررفته در لایتنینگ ۲، برتری تاکتیکی بزرگی را در پنهان شدن از دید پدافندهای هوایی مدرن به آمریکا می‌دهد.

چشم‌های یک جنگنده، تعیین‌کننده برنده نبرد پیش از شلیک اولین موشک هستند.

اف-۳۵ مجهز به رادار پیشرفته AN/APG-81 AESA Radar است. این AESA Radar توانایی خارق‌العاده‌ای در نقشه‌برداری با وضوح بالا از زمین، رهگیری ده‌ها هدف هوایی به صورت همزمان و ایجاد اخلال الکترونیکی روی رادارهای دشمن دارد.

روس‌ها برای جبران نقص رادارگریزی، سیستم راداری نوآورانه N036 Byelka Radar را روی سوخو-۵۷ نصب کرده‌اند. این سیستم شامل رادارهای آرایه فازی در دماغه، پهلوها و حتی بال‌ها (باند L) است که زاویه دید بسیار وسیعی به خلبان می‌دهد و حتی می‌تواند پنهان‌کارهای دشمن را از پهلو کشف کند.

رادار اف-۳۵ در تفکیک اهداف در محیط‌های آلوده به جنگ الکترونیک و بردهای طولانی تمرکز دارد. رادار سوخو-۵۷ بیشتر برای پوشش ۳۶۰ درجه و کشف اهداف رادارگریز در زوایای مختلف بهینه‌سازی شده است.

رادارهای آرایه فازی فعال (AESA) به دلیل تغییر فرکانس مداوم، به سختی توسط دشمن کشف و اخلال می‌شوند. این رادارها در جنگ هوایی مدرن نقشی فراتر از ردیابی دارند و به عنوان یک ابزار تهاجم الکترونیکی عمل می‌کنند.

سیستم‌های اپتیکی و دیجیتالی این دو جنگنده چگونه اطلاعات را به خلبان منتقل می‌کنند؟

بزرگ‌ترین مزیت لایتنینگ ۲ فناوری Sensor Fusion یا همجوشی سنسورها است. این سیستم داده‌های رادار، سنسورهای حرارتی، جنگ الکترونیک و شبکه‌های بیرونی را جمع‌آوری کرده و به صورت یک تصویر واحد و سه بعدی روی کلاه خلبان نمایش می‌دهد تا خلبان بالاترین آگاهی محیطی ممکن را داشته باشد.

سیستم هدف‌گیری الکترواپتیکال (EOTS) در زیر دماغه اف-۳۵، به خلبان این امکان را می‌دهد که بدون روشن کردن رادار (و لو رفتن موقعیت خود)، اهداف هوایی و زمینی را در فواصل دور به صورت حرارتی و تصویری قفل و رهگیری کند.

سیستم Distributed Aperture System (DAS) شامل ۶ دوربین مادون قرمز در اطراف بدنه اف-۳۵ است که یک پوشش ۳۶۰ درجه پیرامونی کامل می‌سازد. خلبان با نگاه کردن به کف یا پشت سر خود، می‌تواند زمین یا آسمان را از میان بدنه گوشی به صورت زنده ببیند.

سوخو-۵۷ مجهز به سامانه اپتیکی قدرتمند Infrared Search and Track (IRST) در جلوی کابین است. این حسگر حرارتی به فلون اجازه می‌دهد که در سکوت کامل راداری، رد حرارتی موتور جنگنده‌های پنهانکار (مانند اف-۳۵) را از فواصل دهها کیلومتری کشف و به سمت آن‌ها موشک حرارتی شلیک کند.

در حالی که سوخو-۵۷ در بخش ردگیری حرارتی مستقیم بسیار قدرتمند است، اف-۳۵ به لطف یکپارچگی دیجیتالی و تصویربرداری ۳۶۰ درجه، هماهنگی و قابلیت شناسایی اهداف به مراتب پیشرفته‌تری را در سناریوهای پیچیده ارائه می‌دهد.

قدرت موتور و آیرودینامیک پرواز، تعیین‌کننده سرعت واکنش و پویایی جنگنده در آسمان هستند.

یکی از بخش‌های متمایزکننده در این رقابت، سرعت خالص دو پرنده است. اف-۳۵ برای پروازهای کروز میان‌برد بهینه‌سازی شده، در حالی که سوخو-۵۷ یک شکاری رهگیر ذاتاً سریع است.

حداکثر سرعت جنگنده F-35 Lightning II به Mach 1.6 (حدود ۱۹۰۰ کیلومتر بر ساعت) محدود شده است. در مقابل، جنگنده Su-57 Felon به راحتی می‌تواند به سرعت Mach 2 (حدود ۲۴۵۰ کیلومتر بر ساعت) دست یابد. این سرعت بالاتر به جنگنده روسی اجازه می‌دهد تا در زمان کمتری به منطقه درگیری برسد یا از مهلکه فرار کند.

برگ برنده فلون در بخش پیشرانه، استفاده از خروجی‌های متغیر یا موتور بردار رانش (Thrust Vectoring) است. نازل‌های موتور سوخو-۵۷ می‌توانند در جهات مختلف حرکت کنند و جهت خروج گازها را تغییر دهند.ا

وجود این فناوری، مانورپذیری هوایی سوخو-۵۷ را به سطح خیره‌کننده‌ای می‌رساند. این پرنده می‌تواند مانورهای فوق‌العاده پیچیده‌ای (مانند کبرای پوگاچف) را اجرا کند که انجام آن‌ها برای اف-۳۵ به دلیل ساختار تک‌موتوره و ثابت بودن خروجی موتور کاملاً غیرممکن است.

اگر سناریوی پنهان‌کاری شکست بخورد و دو جنگنده در فاصله نزدیک با یکدیگر درگیر شوند، چه رخ خواهد داد؟

اف-۳۵ برای داگ‌فایت یا همان نبرد نزدیک هوایی طراحی نشده است. تکیه این جنگنده بر این است که با موشک‌های دوربرد، دشمن را پیش از نزدیک شدن نابود کند. با این حال، به لطف زاویه حمله بالا و کلاه خلبانی هوشمند (که اجازه شلیک موشک به زاویه پشت سر را هم می‌دهد)، در نبرد نزدیک بی‌دفاع نیست، اما چابکی جنگنده در حد نسل‌های قبلی مانند F-16 باقی مانده است.

بیشتر بخوانید: جنگنده اف-۳۵ پنهانکار یک پاشنه آشیل دارد

سوخو-۵۷ شاهکار مهندسی روس‌ها در نبرد نزدیک است. ترکیب آیرودینامیک پیشرفته بال‌ها با موتورهای بردار رانش، به فلون اجازه می‌دهد که در کسری از ثانیه جهت بدنه خود را تغییر داده و دماغه خود را روی هدف قفل کند.

در نبرد نزدیک، سوخو-۵۷ چابک‌تر و برتر است. اگر جنگ هوایی به فاز درگیری چشمی برسد، اف-۳۵ شانس بسیار کمی برای فرار از چنگال فلون خواهد داشت.

جنگنده‌ها بدون تسلیحات کارآمد، صرفاً پرنده‌های نمایشی هستند. بیایید نگاهی به زرادخانه این دو غول هوایی بیندازیم.

برای حفظ ویژگی پنهان‌کاری، اف-۳۵ مجهز به دو محفظه داخلی بزرگ است. این مخازن می‌توانند انواع مهمات هدایت‌شونده دقیق، موشک‌های هوا به هوای AIM-120 AMRAAM و بمب‌های پناهگاه‌شکن را حمل کنند. در حالت غیر پنهانکار (حالت Beast)، امکان نصب تسلیحات روی بال‌ها نیز وجود دارد.

سوخو-۵۷ دارای دو محفظه تسلیحات داخلی اصلی و طویل در مرکز بدنه و دو محفظه کوچک در ریشه بال‌ها است. فلون به دلیل بدنه کشیده‌تر، قادر است موشک‌های هوا به هوای بسیار بزرگ و دوربردی مانند R-37M را حمل کند که بردی بالای ۳۰۰ کیلومتر دارند.

هر دو جنگنده به آخرین نسل از موشک‌های کروز مینیاتوری، بمب‌های هدایت ماهواره‌ای و لیزری مجهز هستند که توانایی بالایی در حمله به اهداف محافظت‌شده سطحی و دریایی دارند.

اف-۳۵ به دلیل رادارگریزی بالاتر، در نفوذ به لایه‌های پدافندی برای نابودی اهداف زمینی موفق‌تر عمل می‌کند، در حالی که سوخو-۵۷ بیشتر برای شلیک موشک‌های سنگین ضدکشتی و ضدرادار از فواصل دور بهینه‌سازی شده است.

در میدان نبرد مدرن، اطلاعات و جنگ الکترونیک نقشی حیاتی‌تر از شلیک مستقیم ایفا می‌کنند.

سامانه جنگ الکترونیک AN/ASQ-239 در اف-۳۵، یکی از مخوف‌ترین ابزارهای ناپیدای این جنگنده است. این سیستم می‌تواند رادارهای پدافندی دشمن را شناسایی، موقعیت‌یابی و کور کند و مانند یک مینی‌اوواکس (AWACS) کار اخلال سیگنال را انجام دهد.

سوخو-۵۷ از سیستم جنگ الکترونیک بنام Himalaya بهره می‌برد. این سیستم که آرایه‌های آن در سراسر بدنه توزیع شده‌اند، برای مقابله با رادارهای غربی و منحرف کردن موشک‌های شلیک‌شده به سمت فلون طراحی شده است.

برگ برنده مطلق لایتنینگ ۲، مفهوم جنگ شبکه‌محور است. اف-۳۵ می‌تواند داده‌های دریافتی خود را با پهپادها، کشتی‌های جنگی، پدافندهای زمینی و سایر جنگنده‌ها به اشتراک بگذارد. در واقع، این پرنده فراتر از یک جنگنده، یک گره اطلاعاتی متحرک در شبکه نظامی است.

سیستم شبکه‌محوری در نبرد و اشتراک داده‌ها باعث می‌شود که چند فروند اف-۳۵ بدون روشن کردن رادارهای خود و تنها با دریافت اطلاعات از یک منبع دورتر (مثل ماهواره)، هدف را کشف و نابود کنند که این موضوع برتری هوایی عظیمی ایجاد می‌کند.

بیش از ۹۰ درصد درگیری‌های هوایی در دنیای امروز، قبل از اینکه خلبانان یکدیگر را با چشم ببینند رخ می‌دهد.

در نبرد فراتر از میدان دید (BVR)، برنده کسی است که سه گام را زودتر انجام دهد: اول ببیند، اول قفل کند و اول شلیک کند.

اف-۳۵ به دلیل رادارگریزی شدید، دیرتر روی رادار سوخو-۵۷ ظاهر می‌شود. از سوی دیگر، ترکیب رادار AESA و سیستم همجوشی سنسورها به اف-۳۵ اجازه می‌دهد فلون را از مسافت دور کشف کند.

در سناریوی BVR، شانس پیروزی اف-۳۵ بسیار بالا است. لایتنینگ ۲ می‌تواند موشک خود را شلیک کرده و پیش از اینکه سوخو-۵۷ متوجه حضور آن شود، از منطقه دور شود.

تنها شانس سوخو-۵۷ در دوربرد، استفاده از رادارهای باند L برای حدس زدن موقعیت تقریبی اف-۳۵ و شلیک موشک‌های فوق‌سریع R-37M به آن محدوده است تا اف-۳۵ مجبور به انجام مانور و لو رفتن موقعیتش شود.

یک جنگنده روی کاغذ ممکن است بی‌نظیر باشد، اما عیار واقعی آن در جنگ واقعی مشخص می‌شود.

اف-۳۵ سال‌هاست که وارد فاز عملیاتی شده و توسط ارتش آمریکا و نیروی هوایی اسرائیل در مأموریت‌های ضربتی واقعی در خاورمیانه (علیه پدافندهای هوایی مختلف) مورد استفاده قرار گرفته است.

مجموع ساعت پروازی جنگنده اف-۳۵ در سطح جهان از مرز صدها هزار ساعت گذشته است که نشان‌دهنده پختگی نرم‌افزاری و رفع اکثر باگ‌های اولیه آن است.

سوخو-۵۷ تجربه رزمی بسیار محدودی دارد. روسیه از این جنگنده به صورت بسیار محتاطانه برای شلیک موشک‌های دوربرد از داخل خاک خود در منازعات اخیر استفاده کرده است، اما هرگز وارد حریم هوایی پرخطر با پدافندهای متراکم نشده است.

داشتن تجربه عملیاتی به مهندسان کمک می‌کند تا نقاط ضعف سیستم‌های الکترونیک و مکانیکی را در شرایط سخت نبرد واقعی شناسایی و برطرف کنند؛ امتیازی که فعلاً در اختیار آمریکا است.

تعداد و مقیاس تولید، فاکتورهای مهمی در ارزیابی قدرت کلی یک ناوگان هوایی هستند.

تا به امروز، بیش از ۱۰۰۰ فروند از خانواده اف-۳۵ تولید شده و در سه نسخه A (استاندارد)، B (عمودپرواز) و C (ناو‌نشین) در حال خدمت هستند.

روسیه به دلیل تحریم‌های اقتصادی و مشکلات تامین قطعات الکترونیک پیشرفته، در تولید انبوه فلون با چالش جدی مواجه است؛ به طوری که تعداد نسخه‌های عملیاتی این جنگنده احتمالاً هنوز به ۳۰ فروند هم نرسیده است.

اف-۳۵ ستون فقرات هوایی ناتو و متحدان اصلی آمریکا (مانند ژاپن، کره جنوبی، بریتانیا و اسرائیل) را تشکیل می‌دهد و تقاضای جهانی برای خرید آن بسیار بالا است.

تاکنون هیچ کشور خارجی به طور رسمی سوخو-۵۷ را خریداری نکرده و تلاش‌های روسیه برای صادرات آن به کشورهایی مانند هند با بن‌بست مواجه شده است.

هر جنگنده‌ای برای یک سناریوی خاص پادشاه آسمان است.

در عملیات تهاجمی هوایی نفوذی، اف-۳۵ به دلیل پنهان‌کاری بالا و توانایی عبور از رادارهای دشمن برتر است.

برای مأموریت‌های SEAD (سرکوب پدافند هوایی دشمن)، سیستم‌های جنگ الکترونیک و رادارهای کشف سیگنال اف-۳۵ کارایی بهتری از خود نشان می‌دهند.

همان‌طور که گفته شد، در داگ‌فایت و مانورهای تند، سوخو-۵۷ بدون رقیب است.

اف-۳۵ به لطف سیستم‌های DAS و EOTS، یک سکوی جاسوسی و شناسایی فوق‌پیشرفته در خطوط مقدم دشمن است.

به طور کلی، دکترین جنگ هوایی مدرن بر پایه اطلاعات استوار است و اف-۳۵ پلتفرم بهتری برای این نوع نبرد ارائه می‌دهد.

- رادارگریزی فوق‌العاده بالا (RCS بسیار کم)

- آگاهی محیطی بی‌نظیر به لطف همجوشی سنسورها (Sensor Fusion)

- تولید انبوه و پشتیبانی تدارکاتی قوی

- یکپارچگی کامل با سیستم‌های جنگ شبکه‌محور

- سرعت نهایی کمتر (Mach 1.6) در مقایسه با رقبا

- مانورپذیری کمتر در نبردهای هوایی نزدیک

- هزینه‌های نگهداری و تعمیرات نرم‌افزاری بسیار سنگین

- سرعت فوق‌العاده بالا (Mach 2) و سقف پروازی عالی

- مانورپذیری و چابکی خیره‌کننده با موتور بردار رانش

- رادارهای چندجهته با پوشش زاویه وسیع

- توانایی حمل موشک‌های هوا به هوای فوق‌دوربرد

- رادارگریزی ضعیف‌تر نسبت به اف-۳۵ و اف-۲۲

- تعداد بسیار محدود نسخه‌های عملیاتی تولید شده

- عدم تجربه رزمی کافی در محیط‌های پرخطر پدافندی

در نهایت، پاسخ به این سوال بستگی به این دارد که نبرد در کجا و چگونه شکل بگیرد.

در درگیری‌های دوربرد (BVR)، اف-۳۵ به دلیل ویژگی‌های رادارگریزی برتر و سیستم‌های شناسایی پیشرفته، احتمالاً سوخو-۵۷ را پیش از اینکه دیده شود، هدف قرار داده و برنده نبرد خواهد بود.

اگر فلون بتواند به لطف سرعت بالا و سیستم اخلالگر خود از موشک‌های دوربرد اف-۳۵ جان سالم به در ببرد و جنگ را به فاصله نزدیک بکشاند، مانورپذیری فضایی سوخو-۵۷ پیروزی آن را در داگ‌فایت تضمین می‌کند.

از دیدگاه تکنولوژی آینده، ارتباطات دیجیتال و کار تیمی منسجم در یک شبکه نظامی، اف-۳۵ فرسنگ‌ها جلوتر از رقیب روسی خود ایستاده است.

سوخو-۵۷ یک مدافع آسمان و شکاری فوق‌العاده چابک است، اما اف-۳۵ یک ابزار استراتژیک، پنهانکار و چندمنظوره برای برتری در جنگ‌های اطلاعاتی و مدرن امروزی به شمار می‌رود.

از نظر رادارگریزی، جنگ الکترونیک و کار گروهی شبکه‌محور، اف-۳۵ بهتر است؛ اما از نظر سرعت، برد و مانورپذیری پروازی، سوخو-۵۷ برتری دارد.

بله؛ حداکثر سرعت سوخو-۵۷ حدود ۲ ماخ است، در حالی که حداکثر سرعت اف-۳۵ به ۱.۶ ماخ محدود شده است.

اف-۳۵ بسیار رادارگریزتر است. سطح مقطع راداری (RCS) اف-۳۵ در حد یک حشره یا توپ گلف است، اما سوخو-۵۷ به دلیل نقص‌های طراحی بدنه، بازتاب راداری بیشتری دارد.

بله؛ به دلیل استفاده از موتورهای بردار رانش (Thrust Vectoring) و آیرودینامیک خاص سوخو، این جنگنده چابکی فوق‌العاده‌ای در نبردهای هوایی نزدیک دارد.

به دلیل سیستم همجوشی سنسورها (Sensor Fusion) که اطلاعات تمام حسگرها را یکی کرده و به همراه پوشش ۳۶۰ درجه دوربین‌های حرارتی، آگاهی محیطی بی‌نظیری به خلبان می‌دهد.

خیر؛ تا به امروز هیچ رویارویی مستقیم و نبرد واقعی میان اف-۳۵ آمریکایی و سوخو-۵۷ روسی در آسمان رخ نداده است و تمامی تحلیل‌ها بر اساس مشخصات فنی و دکترین نظامی آن‌هاست.

اگر به این مطلب علاقمند بودید حتما مقاله مقایسه جنگنده سوخو ۳۵ با اف ۳۵ را بخوانید

ارسال این خبر برای دوستان در شبکه های مجازی :