با شات ایکس همیشه در فناوری بروز باشید
روزنامه دنیای اقتصاد
روزنامه دنیای اقتصاد
تقویم
شنبه 22 مهر 1402
Avatar
.
استارلینک می‌آید
عکس : استارلینک
.

اسپیس ایکس با انتشار گزارشی در وب‌سایت خود برنامه زمان‌بندی اتصال مستقیم گوشی‌های تلفن همراه به شبکه ماهواره‌ای استارلینک (direct to cell) را منتشر کرد. آن‌طور که اسپیس‌ایکس اعلام کرده است سرویس Direct to Cell با تمام گوشی‌های۴G سازگاری دارد و نیازی به هیچ‌گونه تغییر در سخت‌افزار و نرم‌افزار گوشی‌ها نیست. همچنین کاربر برای دسترسی به سرویس پیام، تماس و اینترنت ماهواره‌ای ، نیاز به نصب اپلیکیشنی خاص ندارد.

بر اساس بیانیه‌ اسپیس‌ایکس ، سرویس Direct to Cell مانند برج مخابراتی در فضا عمل می‌کند و توانایی پشتیبانی از رومینگ را هم دارد. با این همه اسپیس‌ایکس هنوز به قیمت این سرویس ماهواره‌ای جدید خود اشاره نکرده است. این در حالی است که باید دید روند گسترش فعالیت استارلینک در کشورهای مختلف به چه صورت پیش می‌رود؛ چرا که طبق اعلام اتحادیه بین‌المللی مخابرات شرط فعالیت استارلینک در کشورهای جهان پذیرفتن قوانین آن کشور است. با این اوصاف فعالیت استارلینک در کشور ما نیز منوط به پذیرفته شدن قوانین ایران توسط شرکت خدمات‌دهنده اینترنت ماهواره‌ای است. در همین راستا هم هفته گذشته مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی به قابلیت فراگیری این فناوری پرداخته و تاکید کرده است که باید برای بهره‌مندی از مزایای این پدیده فناورانه راهبردهایی اتخاذ شود.



امکان دسترسی راحت‌تر

اسپیس‌ایکس، شرکت فضایی ایلان ماسک، در وب‌سایت استارلینک صفحه جدیدی برای سرویس «Direct to Cell» راه‌اندازی کرده است که برنامه زمانی اتصال گوشی‌های هوشمند به آن را مشخص می‌کند. این سرویس از سال ۲۰۲۵ اتصال به اینترنت ماهواره‌ای را برای گوشی‌های ۴G در سراسر جهان امکان‌پذیر می‌کند. البته تا پیش از آن و از سال ۲۰۲۴ امکان ارسال پیامک برای کاربران فراهم می‌شود.

در صفحه استارلینک، به دسترسی یکپارچه به متن، صدا (تماس صوتی) و دیتا یا اینترنت برای تمام گوشی‌های LTE در سراسر جهان اشاره شده است. با این سرویس کاربران می‌توانند در مناطق مختلف از خشکی گرفته تا دریا، به شبکه استارلینک متصل شوند و از آن استفاده کنند. همچنین به گفته استارلینک، سرویس Direct to Cell به دستگاه‌های اینترنت اشیا با استانداردهای رایج LTE هم متصل می‌شود.

آن‌طور که استارلینک گزارش داده است، تمام گوشی‌های LTE می‌توانند به شبکه متصل شوند و کاربران در هرجایی که بتوانند آسمان را ببینید، می‌توانند از سرویس Direct to Cell استفاده کنند. برای استفاده از اینترنت ماهواره‌ای استارلینک در گوشی و همچنین ارسال پیامک و ارتباط صوتی، نیازی به تغییر در سخت‌افزار یا نرم‌افزار گوشی نخواهد بود. نکته قابل توجه دیگر نیز آن است که کاربران برای استفاده از این سرویس به اپلیکیشن مخصوصی هم نیاز نخواهند داشت. ماهواره‌های استارلینک با قابلیت

Direct to Cell، از یک مودم پیشرفته eNodeB بهره می‌برند که شبیه یک برج تلفن همراه در فضا عمل می‌کند و امکان ادغام شبکه مشابه رومینگ استاندارد را فراهم می‌کند. این سرویس ارتباط در مناطق دورافتاده را هم ممکن خواهد کرد. به گفته استارلینک، ماهواره‌های دارای قابلیت Direct to Cell ابتدا توسط راکت‌های فالکون ۹ اسپیس ایکس روانه فضا می‌شوند و در ادامه استارشیپ چنین وظیفه‌ای را بر عهده می‌گیرد. این ماهواره‌ها در مدار بلافاصله از طریق لیزر به منظومه ماهواره‌ای استارلینک متصل می‌شوند تا پوشش جهانی فراهم کنند.

اسپیس‌ایکس نخستین‌بار در سال ۲۰۲۲ اعلام کرد که به‌دنبال راه‌اندازی سرویس ارتباط ماهواره‌ای برای گوشی‌های‌ هوشمند است. در آن زمان اسپیس‌ایکس اعلام کرده بود که سرویس ماهواره‌ای را در همکاری با اپراتور آمریکایی تی‌موبایل ارائه می‌دهد و در ابتدا روی ایالات متحده متمرکز می‌شود. اسپیس‌ایکس اکنون می‌گوید که افزون‌بر تی‌موبایل، با اپراتور Rogers در کانادا، Optus در استرالیا، One NZ در نیوزیلند، Salt در سوئیس و KDDI در ژاپن قرارداد امضا کرده است.

بر اساس اعلام اسپیس‌ایکس، این اپراتورها دسترسی متقابل جهانی در همه‌ کشورهایی را فراهم می‌کنند که با این شرکت همکاری دارند. پس از رونمایی آی‌فون ۱۴ که مجهز به سرویس ارتباط ماهواره‌ای است، این قابلیت بیش‌ از‌ پیش در مرکز توجه قرار گرفت. کوالکام، بزرگ‌ترین شرکت در بازار پردازنده موبایل نیز تراشه‌های جدیدی معرفی کرده است تا گوشی‌های معمولی توانایی اتصال به ماهواره را داشته باشند. سامسونگ و مدیاتک نیز تراشه‌های مشابهی رونمایی کرده‌اند. اگرچه استارلینک با این سرویس می‌تواند اینترنت ماهواره‌ای را به گوشی‌های عادی بیاورد، اما به‌صورت قانونی باید در هر کشور با اپراتورهای همان کشور همکاری کند.

فرصت‌ فناورانه یا لزوم تشکیل شرکتی با چین و روسیه

اینترنت استارلینک با شروع فیلترینگ و محدودیت‌های اینترنتی در ایران هم به‌شدت مورد توجه کاربران قرار گرفت. پس از آن تعدادی از تجهیزات استارلینک به‌طور غیرقانونی وارد کشور شدند. فعالیت غیرقانونی استارلینک در کشور واکنش‌ مسوولان را به‌همراه داشت و از همان زمان وزیر ارتباطات بارها عنوان کرد که شرط فعالیت پلتفرم‌های بین‌المللی و ارائه‌دهندگان اینترنت ماهواره‌ای در کشور رعایت قوانین جمهوری اسلامی ایران است. حالا مرکز پژوهش‌های مجلس پس از رونمایی استارلینک از سرویس جدیدش، گزارشی تحلیلی از وضعیت خدمات اینترنت ماهواره‌ای مدار پایین در ایران منتشر کرده است. مرکز پژوهش‌های مجلس اعلام کرده است که پس از تحلیل وضعیت، برای به حداقل رساندن تهدیدات و حداکثرسازی بهره‌مندی از فرصت‌های این فناوری، مجموعه‌ای از راهکارهای سیاستی، قانونی و عملیاتی را برای مواجهه فعالانه جمهوری اسلامی ایران با اینترنت ماهواره‌ای استارلینک پیشنهاد کرده است.

این راهکارها در قالب سه راهبرد کلی دسته‌بندی شده است: «اول رفع موانع ساختاری در جهت تقویت مزیت رقابتی اتصال زمینی، تفاهم‌نامه همکاری و اعطای مجوز به شرکت‌های اینترنت ماهواره‌ای و هم‌افزایی دیپلماتیک، دوم راهکارهای سلبی از جمله جرم‌انگاری خرید و فروش و بهره‌برداری از تجهیزات و اشتراک بدون مجوز، سوم اقامه دعوی علیه شرکت ارائه‌دهنده خدمت فاقد مجوز به دلیل تداخل فرکانسی با سرویس‌های ماهواره‌ای شرکت‌های دارای قرارداد با ایران یا سرویس‌های رادیویی کشور.» مرکز پژوهش‌های مجلس در بخشی از گزارش خود پیش‌بینی کرده است که در کوتاه‌مدت، یعنی «یک تا دو سال آینده»، با اضافه شدن برخی قابلیت‌های جدید و ایجاد تغییرات در معماری اتصال، تعداد کاربران این سرویس افزایش یابد.

در این گزارش به بعضی از این تغییرات اشاره شده است: «با عملیاتی شدن ارتباط میان‌ ماهواره‌ای ISL شرکت اسپیس‌ایکس که اعلام شده است، محدودیت فاصله حداکثر هزار کیلومتری میان پایانه (ترمینال) کاربر و ایستگاه زمینی، برطرف خواهد شد. علاوه بر این نیازی به استقرار ایستگاه زمینی در اطراف ایران نخواهد بود. بدین‌ترتیب، افزوده شدن قابلیت مسیریابی میان ماهواره‌ها، مدیریت بهینه شبکه را میسر می‌سازد. گام دوم طرح استارلینک، ایجاد قابلیت اتصال مستقیم گوشی‌های تلفن همراه هوشمند به ماهواره برای تبادل داده (از ارسال پیام و برقراری تماس اضطراری گرفته تا اتصال پرسرعت به اینترنت) است. بدین‌ترتیب برای اتصال به ماهواره، نیازی به پایانه ثابت استارلینک نخواهد بود. درصورتی‌ که یک رایانه متصل به ترمینال استارلینک به یک خدمات‌دهنده (سرور) VPN تبدیل شود، به‌دلیل امکان ارتباط در بستر شبکه ملی حتی در حالت قطع اینترنت بین‌المللی، کاربران مختلف در سراسر کشور می‌توانند با برقراری اتصال VPN با سرور مذکور، از طریق درگاه ماهواره به شبکه اینترنت متصل شوند.

بدین‌ترتیب، نیازی نخواهد بود که ترمینال استارلینک در مجاورت فیزیکی کاربر قرار داشته باشد. با این‌ حال، از آنجا که سرورهای VPN داخل کشور به‌سادگی با تحلیل ترافیک از سوی وزارت ارتباطات قابل شناسایی است، امکان نظارت، محدود و مسدود‌سازی ارائه‌دهنده آن VPN (شرکت خدمات ماهواره‌ای اینترنتی مدار پایین فاقد مجوز) وجود دارد. البته این امکان موقت خواهد بود، چرا که حسب شرحی که گذشت با فراگیر شدن فناوری‌های قابل اتصال به اینترنت بخش اعظمی از کاربران امکان دسترسی بیشتری به این فناوری را خواهند داشت و دیگر کنترل آن بســیار نامحتمل و دشوار خواهد بود، آنچنان که در موضوع شبکه‌های ماهواره‌ا‌ی تلویزیونی شاهد آن بودیم و هستیم.

به‌نظر می‌رسد در بلندمدت (بین ۵ تا ۱۰ سال)، با افزایش تعداد ماهواره‌های عملیاتی شده، افزایش ظرفیت پهنای باند ماهواره‌های در دستورکار پرتاب و بهبود مدیریت شبکه، شاهد افزایش ظرفیت و تعداد بیشتر کاربران خواهیم بود. مهم‌ترین تغییر محتمل این است که با استفاده از یک بستر نرم‌افزاری مدیریت مسیریابی، شبکه‌های توزیع شده از کاربران به وجود آید. برخی از این کاربران، در مجاورت و اتصال به پایانه استارلینک بوده و برخی دیگر نیز از طریق گوشی تلفن همراه مستقیما به ماهواره متصل هستند. در این معماری، هر رایانه یا تلفن همراه مانند یک مسیریاب (روتر) عمل می‌کند و نقاط درگاهی شبکه نیز کاربران دارای اتصال مستقیم به ماهواره هستند. در این حالت، شبکه به حداکثر ظرفیت خود نزدیک می‌شود و شاید دسترسی اینترنت ماهواره‌ای را برای نیمی از جمعیت کشور فراهم آورد.»

مرکز پژوهش‌های مجلس در ادامه گزارش خود با اشاره به امکان فراگیر شدن اینترنت ماهواره‌ای به بررسی سناریوها در تنظیم‌گری نحوه و میزان بهره‌مندی از خدمات اینترنت ماهواره‌ای مدار پایین پرداخته است. در بخشی از این گزارش آمده است: «هرچند به‌نظر می‌رسد امکان فراگیر شدن اینترنت ماهوارهای مدار پایین برای استفاده خانگی بنا به محدودیت‌ها و چالش‌های مختلف فنی، اقتصادی و حقوقی که در این گزارش به آنها پرداخته شده و همچنین الزامات و شیوه تنظیم‌گری کشورها آنچنان سریع پیش نرود، با این حال با توجه به تعداد زیاد اپراتورهای مخابراتی ماهواره‌ای در سال‌های آینده و رویکردهایی که کشورها در برابر آن در پیش گرفته‌اند، به‌نظر می‌رسد نهادهای تنظیم‌گر در کشور ما نیز باید راهبرد مناسبی برای از میان بردن نقاط کور شبکه مخابراتی کشور با بهره‌مندی از این فناوری در کنار مسائلی از جمله انتخاب یک اپراتور ماهواره‌ای مدار پایین قابل اطمینان خارجی، اتخاذ هماهنگی‌های لازم در ارائه مجوزها و تدوین مقررات اتخاذ کنند.

علاوه بر این، سیاستگذاران باید همکاری و مبادلات فنی در خصوص اینترنت ماهواره‌ای را با کشورهای همسو به عنوان یک ضرورت راهبردی در نظر بگیرند. با ایجاد تلاش‌های مشترک و به اشتراک گذاشتن تخصص و فناوری با هم‌پیمانان، می‌توان با آرمان‌های سلطه‌گرانه ایالت متحده در ارائه خدمات اینترنت ماهواره‌ای به کشورهای مستقل مقابله کرد. این رویکرد امکان توسعه یک سیاست جایگزین، ارتقای خوداتکایی و جلوگیری از تسلط یک قدرت واحد در بخش اینترنت ماهواره‌ای را فراهم می‌کند.»

در این گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس عنوان کرده است که هر قدر خدمات سرویس‌های اتصال به اینترنت از طریق شبکه زمینی مطابق با پیشرفت‌های مخابراتی این حوزه توســعه یابد، عموم مردم رغبتی به استفاده از خدمات اینترنت ماهواره‌ای نخواهند داشت و بدین‌ترتیب، چالش کوتاه مدت ورود اینترنت ماهواره‌ای مدار پایین فاقد مجوز به کشور (کاهش شناسایی ارتباطات ضدامنیتی از طریق پوشش دادن آن توسط ارتباطات مردم عادی) تا حدودی برطرف می‌شود.

در بخش دیگری از این گزارش آمده است: «یکی از عواملی که سبب می‌شود بخشی از مردم به استفاده از خدمات اینترنت ماهــواره‌ای مدار پایین تمایل داشته باشند، چالش‌ها و مشکلات دسترسی به خدمات و محتوای مورد نیاز آنهاست. لذا بخشی از مردم مجبور خواهند بود برای پاسخ به نیازهای خود، هزینه چند برابری متحمل شوند و از خدمات اتصال به اینترنت ماهواره‌ای استفاده کنند. بدیهی است در صورتی که بتوان دسترسی به خدمات و محتوای مورد نیاز آنها را به صورت هوشمند فراهم کرد، اینترنت زمینی می‌تواند در کنــار اینترنت ماهواره‌ای برای کاربران جذابیت داشته باشد؛ بنابراین سیاستگذاران باید در جهت حفظ جذابیت اینترنت زمینی، حتی با وجود اینترنت ماهواره‌ای، سیاست‌هایی را دنبال کنند کــه به کاهش تمایل به اینترنت ماهواره‌ای بینجامد.

در این خصوص می‌توان به کاهش تعرفه‌ها برای اتصال به اینترنت از طریق شبکه سیار و ثابت اشاره کرد. علاوه بر این، برای نظارت بر فضای اینترنت نیز باید به‌سمت مدیریت توسط هوش مصنوعی حرکت کرد و فضای مجازی را از طریق نظارت هوشمند و تنظیم سیاست‌های تعدیل محتوا ‌مانند اتحادیه اروپا کنترل کرد.»

در این گزارش همچنین به نقش وزارت ارتباطات به عنوان متولی بخش اینترنت هم تاکید شده و آمده است: «وزارت ارتباطات به عنوان متولی حاکمیتی توســعه ارتباطات در کشور می‌تواند با امضای تفاهم‌نامه‌های همکاری و اعطای مجوز به شرکت‌های اینترنت ماهواره‌ای، فرصت فعالیت تجاری آنها را در ایران با ارائه خدمات اتصال برای مشتریان خانگی و تجاری فراهم کند و بدین طریق مشابه اشراف بر درگاه زمینی اینترنت، بر ارتباطات برقرار شده از طریق درگاه ماهواره در کشور نیز نظارت کند. محورهای پیشنهادی که در همکاری‌های مشترک باید مدنظر قرار گیرند عبارتند از: اول ایجاد اتصال بین شبکه زمینی و ماهواره‌ای از طریق اشتراک پهنای باند مخابرات زمینی ایران با شبکه‌های ماهوارهای مخابراتی طرف قرارداد برای پوشش ارتباطات اضطراری سراسر ایران، دوم سامان‌دهی ضوابط و ملاحظات عرضه خدمات اینترنتی مدار پایین از طریق اپراتورهای داخلی، سوم تشکیل شرکت بزرگ مشترک با چین و روسیه جهت راه‌اندازی منظومه‌های اینترنت ماهواره‌ای.» به‌طور کلی با اینکه سرویس جدید استارلینک دسترسی کاربران در سراسر جهان را به اینترنت ماهواره‌ای ساده‌تر می‌کند، اما اجازه فعالیت این شرکت در کشورهای سراسر جهان منوط به پذیرفتن قوانین آن کشورهاست. حال از آنجا که فناوری روزبه‌روز در حال پیشرفت است و فرار از آن اجتناب‌ناپذیر خواهد بود، باید دید که در نهایت برای فعالیت شرکت‌هایی که مشغول ارائه خدمات ماهواره‌ای هستند چه تصمیماتی در کشور اتخاذ می‌شود.

ارسال این خبر برای دوستان در شبکه های مجازی :
تلگرامواتساپایتاتوییترفیس بوکلینکدین